Trong chiến lược phát triển bền vững tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng, Thư viện đóng vai trò như một trong những không gian tiêu biểu thể hiện rõ định hướng đại học xanh theo chuẩn UI GreenMetric. Trong thời gian qua, Nhà trường đã được chứng nhận và liên tục duy trì thứ hạng cao trong bảng xếp hạng UI GreenMetric và Thư viện cũng đã tiếp tục phát huy các giá trị phát triển bền vững thông qua tổ chức không gian, vận hành dịch vụ và xây dựng văn hóa sử dụng tài nguyên có trách nhiệm. Từ thực tiễn đó, Thư viện đã được lựa chọn là một trong những địa điểm tham quan chính, nơi đoàn đại biểu dành nhiều thời gian tìm hiểu trong khuôn khổ Hội thảo tập huấn chuyên sâu về Bộ tiêu chí UI GreenMetric do Nhà trường phối hợp cùng Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tổ chức trong ngày 17 và 18 tháng 12 năm 2025.
Hiện nay, Trường Đại học Tôn Đức Thắng được biết đến là một trong những cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam sở hữu khuôn viên trường được quy hoạch bài bản và đồng bộ, với tỷ lệ cây xanh chiếm hơn 3/4 tổng diện tích. Không gian học thuật được tổ chức hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên, tạo nên môi trường học tập xanh và thân thiện với môi trường. Hệ thống kênh nước tự nhiên chạy xuyên qua khuôn viên trường được chăm sóc thường xuyên, góp phần điều hòa không khí và hình thành cảnh quan xanh đặc trưng của Trường. Song song đó, Nhà trường cũng vận hành hệ thống xử lý chất thải tập trung và phát huy thế mạnh học thuật từ các đơn vị đào tạo như Khoa Môi trường và Bảo hộ Lao động, Khoa Khoa học Ứng dụng trong nghiên cứu, tư vấn và thực hành phát triển bền vững ngay tại khuôn viên Trường.
Trong tổng thể khuôn viên trường xanh đó, Tòa nhà Thư viện tọa lạc tại vị trí vừa thuận tiện để người sử dụng tiếp cận, vừa gắn kết chặt chẽ với cảnh quan xung quanh. Tòa nhà được thiết kế với hệ thống tường kính bao quanh nhằm tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên để giảm nhu cầu chiếu sáng nhân tạo, đồng thời mở rộng tầm nhìn ra các mảng xanh lớn xung quanh tòa nhà. Sự kết nối giữa không gian bên trong và cảnh quan bên ngoài giúp người sử dụng cảm nhận rõ giá trị của môi trường xanh, qua đó hỗ trợ tích cực cho sức khỏe tinh thần và nâng cao chất lượng trải nghiệm học tập, giảng dạy và nghiên cứu tại Thư viện.
Song song với sự kết nối với cảnh quan bên ngoài, các không gian bên trong Thư viện ở tất cả các tầng đều được bố trí cây xanh, được chăm sóc cẩn thận và duy trì thường xuyên thông qua sự phối hợp giữa cán bộ Thư viện phụ trách từng tầng và đơn vị chuyên trách về mảng cây xanh của Nhà trường, bảo đảm cây xanh phù hợp với điều kiện ánh sáng và không gian sử dụng. Điều này không chỉ góp phần cải thiện chất lượng không khí, mà còn tạo cảm giác xanh mát, dễ chịu và tăng tính thẩm mỹ cho không gian Thư viện. Thực tế cho thấy người sử dụng có xu hướng lựa chọn ngồi học gần cây xanh, khu vực cửa kính và các vị trí nhìn ra cảnh quan bên ngoài, qua đó hình thành mối liên hệ tích cực giữa năng suất học tập, nghiên cứu và sự tác động từ môi trường học tập thân thiện với thiên nhiên.
Về hạ tầng và sử dụng năng lượng, Thư viện sử dụng hệ thống chiếu sáng tiết kiệm điện, kết hợp tối đa với ánh sáng tự nhiên và tuân thủ nghiêm các quy định chung của Nhà trường về vận hành thiết bị và điều hòa không khí. Thư viện đồng thời là một phần trong hệ thống các tòa nhà được lắp đặt pin năng lượng mặt trời trên sân thượng, góp phần sử dụng nguồn năng lượng thân thiện với môi trường và giảm phát thải trong quá trình vận hành. Những giải pháp này cho thấy Thư viện vận hành như một mắt xích quan trọng trong tổng thể hệ sinh thái hạ tầng xanh của toàn Trường.
Trong công tác giảm phát thải, Thư viện đẩy mạnh chuyển đổi số và tự động hóa dịch vụ theo định hướng “digital-first”. Hệ thống màn hình điện tử tại các điểm truy cập nhanh, khu máy tính phục vụ bạn đọc, màn hình giới thiệu và standee điện tử được khai thác triệt để nhằm giảm thiểu việc truyền tải thông tin qua các bảng thông báo in ấn truyền thống. Các hệ thống tự động như mượn – trả tài liệu, in ấn và thanh toán phí, …được tích hợp với tài khoản người dùng trực tuyến, cho phép hiển thị đầy đủ, chính xác thông tin giao dịch mà không cần thực hiện in biên lai. Song song đó, lộ trình số hóa và phát triển tài liệu điện tử được triển khai nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho người học, đồng thời giảm nhu cầu sử dụng giấy trong quá trình khai thác tài nguyên.
Không gian Thư viện được tổ chức theo mô hình Learning Commons, cho phép linh hoạt tái bố trí để phục vụ học tập, nghiên cứu và giao lưu cũng như tổ chức các hoạt động học thuật – văn hóa. Cách tổ chức này vừa tối ưu hiệu quả sử dụng không gian, vừa hạn chế phát sinh đầu tư không gian cứng, cố định. Các khu vực tự học, gặp gỡ và giao lưu được bố trí hướng ra cảnh quan xanh; khu vực thang bộ sảnh chính được thiết kế mở, thông thoáng với các tấm đệm ngồi được bố trí kết hợp để phục vụ người dùng nghỉ ngơi, giao lưu. Đặc biệt, không gian ngoài trời tại Lầu 5 là nơi để người dùng có thể cảm nhận trực tiếp không khí tự nhiên khi học tập, giao lưu với bạn bè, đồng nghiệp không gian mở này.
Bên cạnh các giải pháp về hạ tầng và công nghệ, Thư viện chú trọng vai trò giáo dục ý thức và hình thành văn hóa xanh trong cộng đồng người sử dụng. Việc giữ gìn vệ sinh chung, hạn chế xả thải và sử dụng không gian có trách nhiệm từ lâu đã trở thành thói quen tự giác của sinh viên TDTU. Trong Thư viện, rác thải được giảm thiểu ngay từ đầu thông qua việc hạn chế đồ dùng phát sinh; các thùng rác được bố trí gọn nhẹ tại nhiều vị trí, phù hợp với đặc thù không gian học tập và định hướng giữ môi trường học thuật luôn sạch sẽ, ngăn nắp. Văn hóa giữ vệ sinh không cần nhắc nhở nhiều được xem là một phần trong nếp sinh hoạt văn minh chung của Nhà trường và được thể hiện rõ nét tại Thư viện. Thư viện đồng thời khuyến khích sinh viên hạn chế sử dụng các vật dụng dùng một lần. Tại các khu vực chức năng, các nhãn dán nhắc nhở về tiết kiệm nước và tiết kiệm giấy được bố trí phù hợp nhằm nâng cao ý thức sử dụng tài nguyên trong sinh hoạt hằng ngày.
Song song với việc triển khai các thực hành xanh trong vận hành hằng ngày, Thư viện còn chú trọng vai trò truyền thông và lan tỏa các giá trị thân thiện với môi trường thông qua hoạt động của Thư viện, trong đó có công tác tiếp đón các đoàn công tác, tham quan trong nước và quốc tế. Trong nhiều năm qua, Thư viện thường xuyên là điểm dừng chân trong các chương trình tham quan, trao đổi học thuật và chia sẻ kinh nghiệm về mô hình đại học tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng. Thông qua việc giới thiệu không gian, cách tổ chức dịch vụ và văn hóa sử dụng tài nguyên, các giá trị phát triển bền vững được truyền tải một cách trực quan, gắn với thực tiễn và dễ tiếp cận đối với các đoàn khách.
Qua buổi giới thiệu mô hình và kinh nghiệm thực tiễn cho đoàn đại biểu của Hội thảo tập huấn chuyên sâu về Bộ tiêu chí UI GreenMetric, Thư viện Trường Đại học Tôn Đức Thắng tiếp tục thể hiện vai trò tích cực đồng hành cùng Nhà trường trong việc duy trì và phát huy các giá trị bền vững trong phát triển. Những kết quả đạt được tại Thư viện không chỉ phản ánh thành quả chung của TDTU trong xây dựng khuôn viên học đường xanh, mà còn là không gian nơi các tiêu chí phát triển bền vững được cụ thể hóa trong hoạt động vận hành hằng ngày, góp phần lan tỏa tư duy phát triển bền vững, nhân văn và có trách nhiệm với xã hội trong dài hạn.
Một số hình ảnh buổi chia sẻ:
